بارکد چیست؟ تعریف، نحوه کار و انواع آن
بارکد روشی برای نوشتن داده به شکل الگویی است که ماشین می‌تواند آن را بخواند. این الگو معمولاً از خطوط سیاه و سفید با پهنای متفاوت یا از مربع‌های کوچکی تشکیل شده که درون یک مربع چیده شده‌اند. هنگام اسکن، این الگو دوباره به عدد یا متن ترجمه می‌شود؛ مثلاً کد محصول، شماره رهگیری مرسوله یا نشانی یک وب‌سایت.
از آنجا که بارکد را ماشین می‌خواند، بسیار سریع‌تر و کم‌خطاتر از تایپ دستی کد است. به همین دلیل بارکد در صندوق‌های فروش، انبارها، بیمارستان‌ها، بلیت‌ها و حتی بسته‌بندی مواد غذایی به کار می‌رود.
تاریخچه کوتاه بارکد
ایده بارکد در سال 1952 در ایالات متحده آمریکا توسط نورمن جوزف وودلند و برنارد سیلور به ثبت رسید. بارکد تنها در سال 1974 واقعاً در فروشگاه‌ها به کار گرفته شد؛ زمانی که یک بسته آدامس در سوپرمارکتی در اوهایو با کد UPC اسکن شد. از آن زمان بارکد در سراسر جهان گسترش یافت و امروز در سطح جهانی توسط سازمان استانداردی به نام GS1 مدیریت می‌شود.
بارکد چگونه کار می‌کند؟
اسکنر به بارکد نور می‌تاباند و سپس بازتاب آن را می‌خواند. بخش‌های تیره نور کمی بازمی‌تابانند و بخش‌های روشن نور زیادی. این تفاوت به رشته‌ای از صفر و یک تبدیل می‌شود و سپس با قواعد آن نوع بارکد تطبیق داده می‌شود. بسیاری از بارکدها همچنین یک رقم کنترل (check digit) دارند؛ یعنی رقم آخری که از روی ارقام قبلی محاسبه می‌شود. اگر نتیجه محاسبه مطابقت نداشته باشد، اسکنر متوجه می‌شود که مشکلی وجود دارد و نتیجه را رد می‌کند.
خود بارکد معمولاً فقط یک کد را ذخیره می‌کند. اطلاعاتی مانند نام یا قیمت محصول در سیستم صندوق فروش یا یک پایگاه داده ذخیره می‌شوند و بر اساس همان کد جست‌وجو می‌شوند.
انواع پرکاربرد بارکد
به طور کلی بارکدها به دو گروه بزرگ تقسیم می‌شوند:
- بارکد 1D (خطی): از خطوط عمودی تشکیل شده که از چپ به راست خوانده می‌شوند. نمونه‌های آن EAN-13 و UPC-A برای محصولات خردهفروشی، و Code 128 و Code 39 برای لجستیک و انبارداری هستند.
- بارکد 2D: از الگوهای مربعی تشکیل شده که داده را در دو جهت ذخیره می‌کنند و به همین دلیل گنجایش بسیار بیشتری دارند. نمونه‌های آن QR Code، Data Matrix، PDF417 و Aztec هستند.
علاوه بر این، بارکدهای ویژه‌ای برای پست و ارسال مرسوله و حوزه سلامت، و نیز استانداردهای GS1 برای زنجیره تأمین وجود دارند. توضیح دقیق‌تر درباره تفاوت آن‌ها را می‌توانید در مقاله تفاوت بارکد 1D و 2D بخوانید.
بارکد برای چه کاربردهایی است؟
- خردهفروشی: سرعت بخشیدن به صندوق فروش و ثبت خودکار موجودی.
- انبار و ارسال: رهگیری کالاها و بسته‌ها از یک مکان به مکان دیگر.
- بلیت و رویدادها: بررسی اصالت بلیت با یک بار اسکن.
- بازاریابی: QR Code روی بروشور یا بسته‌بندی، افراد را مستقیماً به وب‌سایت، منو یا WhatsApp شما می‌برد.
ساختن بارکد به دست خودتان
برای ساختن بارکد به برنامه پولی نیاز ندارید. در I Need Barcode نوع بارکد را انتخاب کنید، داده‌ها را وارد کنید و سپس آن را به صورت تصویر PNG دانلود کنید. بیش از 100 نوع برای انتخاب وجود دارد و همه آن‌ها رایگان و بدون نیاز به ثبت‌نام هستند.
پرسش‌های متداول
تفاوت بارکد و QR Code چیست؟
QR Code یکی از انواع بارکد، یعنی بارکد دوبعدی (2D) است. بارکد خطی (1D) فقط چند کاراکتر را ذخیره می‌کند و از چپ به راست خوانده می‌شود، در حالی که QR Code داده را در دو جهت ذخیره می‌کند و به همین دلیل یک پیوند، متن یا اطلاعات WiFi در آن جا می‌شود.
آیا بارکد قیمت محصول را ذخیره می‌کند؟
معمولاً خیر. بارکد محصول فقط یک کد دارد. قیمت و نام محصول در سیستم صندوق فروش ذخیره می‌شوند و بر اساس کد اسکن‌شده جست‌وجو می‌شوند.
آیا ساختن بارکد هزینه دارد؟
خیر. تصویر بارکد را میتوان رایگان ساخت، مثلاً در I Need Barcode. تنها چیزی که باید با پرداخت هزینه ثبت شود، شماره رسمی برای بارکد محصولات خردهفروشی مانند EAN-13 از طریق GS1 است.
